معاون محیط طبیعی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان همدان با اشاره به افزایش تعارض میان انسان و حیات وحش در فصل سرما، گفت: بخش قابل توجهی از تعارضات میان انسان و حیات وحش ناشی از رفتارها و مداخلات نادرست انسان در طبیعت، تخریب زیستگاهها، تغییر کاربری اراضی و مدیریت غیراصولی پسماند است.
به گزارش "همدان نیوز"، مهدی صفیخانی با اشاره به افزایش احتمال حضور برخی گونههای جانوری در نزدیکی مناطق مسکونی همزمان با آغاز فصل سرما، اظهار کرد: با توجه به نوع زندگی بشر و تلاش انسان برای بهرهبرداری از ظرفیتهای مختلف کره زمین، گاهی توسعه در بخشهای مختلف از جمله شهرسازی، راهسازی و ایجاد تأسیسات انسانمحور، موجب شکلگیری تعارض میان انسان و طبیعت میشود.
صفیخانی افزود: این تعارضها گاهی در رفتار حیات وحش و زندگی روزمره انسان خود را نشان میدهد. برای مثال، در برخی موارد توسعه غیراصولی فعالیتهای کشاورزی و تغییر کاربری اراضی با زندگی گونههای حیات وحش در تضاد قرار میگیرد.
وی ادامه داد: برای نمونه، زمانی که تعداد زیادی دام را در یک منطقه وارد میکنیم و از مراتع استفاده میشود، ممکن است برای گونههای جانوری که باید از علوفه طبیعی همان منطقه تغذیه کنند، چیزی باقی نماند. در چنین شرایطی، گونه جانوری برای تأمین نیازهای غذایی خود ناچار میشود به زمینهای کشاورزی مردم مراجعه کند و از محصولاتی که کشاورزان کشت کردهاند، تغذیه کند.
وی با اشاره به تأثیر تغییر مسیر منابع آبی بر زندگی حیات وحش، بیان کرد: گاهی چشمهای که در بالادست و در محدوده زیستگاه حیات وحش قرار دارد، مسدود میشود و آب آن از طریق لوله به زمینهای کشاورزی در پاییندست منتقل میشود. در چنین شرایطی، حیوان برای دسترسی به آب ناچار است از زیستگاه خود حرکت کرده و به زمینهای کشاورزی مراجعه کند. در این وضعیت، کشاورز با مشاهده حیوان در زمین خود تصور میکند که حیات وحش وارد حریم زندگی او شده و همین مسئله زمینه ایجاد تعارض را فراهم میکند.
معاون محیط طبیعی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان همدان با بیان اینکه این نوع تعارضها در تمام طول سال امکان وقوع دارند، گفت: راهکار اصلی این است که میزان مداخلات و بهرهبرداریهای بیش از حد ما از طبیعت و اکوسیستم کاهش پیدا کند تا بتوانیم در کنار حیات وحش و با تعارض کمتری زندگی کنیم.
وی با اشاره به اینکه آثار این مداخلات در فصل سرما به شکل دیگری نمایان میشود، تصریح کرد: برخی گونههای جانوری به دلیل رفتارهایی که ما با طبیعت اطراف خود داشتهایم، بهویژه در حاشیه شهرها، با مشکلات بیشتری مواجه میشوند. برای مثال، در شهر همدان باغات حاشیه شهر در بسیاری از موارد دیوارکشی و فنسکشی شدهاند و این اقدامات مسیرهای تردد حیات وحش و زیستگاه طبیعی آنها را از بین برده است.
صفیخانی خاطرنشان کرد: زمانی که مسیرهای طبیعی تردد و زیستگاههای امن حیات وحش از بین میروند، حیوان برای تأمین نیازهای غذایی و حفظ شرایط زیستی خود ناچار میشود به مناطقی نزدیک شود که با زندگی انسان در تعارض قرار دارند. در واقع، در بسیاری از موارد خود ما زمینه بروز این اتفاقات را فراهم کردهایم و حدود ۹۰ درصد علت این مسائل به رفتارهای انسانی بازمیگردد.
وی یکی دیگر از عوامل جذب گونههای جانوری به مناطق مسکونی را مدیریت نادرست پسماند دانست و گفت: برخی اقدامات انسانی بهصورت مستقیم موجب تخریب زیستگاه نمیشوند، اما شرایطی ایجاد میکنند که حیوان به سمت مناطق مسکونی جذب شود. یکی از این موارد، مدیریت غیراصولی پسماند در محیطهای شهری، مراکز مسکونی، مجتمعهای مسکونی، شهرها و روستاهاست.
معاون محیط طبیعی ادارهکل حفاظت محیط زیست استان همدان تصریح کرد: حیوان در فصل سرما برای پیدا کردن غذا در طبیعت با دشواری بیشتری مواجه میشود و بهتدریج به محیطهای مسکونی شهری و روستایی نزدیک میشود. اگر در این مناطق مدیریت مناسبی برای پسماند وجود نداشته باشد، حیوان میتواند غذای مورد نیاز خود را از سطلهای زباله و زبالههای رهاشده در مقابل منازل تأمین کند.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، حیوان به دلیل دسترسی آسان به غذا به این محیطها جذب میشود و حتی ممکن است در آنجا ماندگار شود. از سوی دیگر، زمانی که مردم با این حیوانات مواجه میشوند، ممکن است احساس ناامنی کنند و همین موضوع به شکلگیری تعارض میان انسان و حیات وحش منجر میشود.
صفیخانی با تأکید بر ضرورت پیشگیری از بروز این تعارضها، اظهار کرد: علاوه بر جلوگیری از تعدی به طبیعت و بهرهبرداری بیش از اندازه از منابع طبیعی و زیستگاهها، باید به اصول حفاظت از طبیعت نیز پایبند باشیم. اقداماتی مانند دیوارکشی و فنسکشی، تغییر کاربری زمینهای کشاورزی و باغات و سایر فعالیتهای مشابه، تعارضهای جدی با حیات وحش ایجاد میکنند و باید برای اصلاح این روندها اقدام شود.
وی مدیریت اصولی پسماند در محیطهای شهری را نیز یکی از موضوعات بسیار مهم در این زمینه دانست و افزود: باید مدیریت پسماند به شکلی انجام شود که جاذبهای برای ورود حیوانات به شهرها و مناطق مسکونی ایجاد نکند. وقتی منابع غذایی در محیطهای انسانی در دسترس حیات وحش قرار نداشته باشد، انگیزه کمتری برای ورود به این مناطق وجود خواهد داشت و به این ترتیب میتوان از شکلگیری بخشی از تعارضها جلوگیری کرد.